Weblog als de moderne Wunderkammer?

Virtuele gemeenschappen

Met de groei aan digitale communicatie groeide ook de virtuele gemeenschappen rond weblogs. Howard Rheinhold heeft in zijn boek “the Virtual Community” uit 1993 voor het eerst de virtuele gemeenschap benoemd. Sindsdien is het een opkomend onderzoeksgebied geworden voor Communicatie, Politicologie, Sociologie en Journalistieke wetenschappen. Deze virtuele gemeenschappen zijn erg dynamisch, mede doordat nieuwe technieken ertoe leiden dat er steeds nieuwe vormen worden geconstrueerd op het internet. De definitie die de socioloog Reid in 1995 geeft van het ontstaan van een virtuele gemeenschap is: “. . .Rather than being constrained by the computer, the members of these groups creatively exploit the systems’ features so as to play with new forms of expressive communication, to explore possible public identities, to create otherwise unlikely relationships, and to create behavioral norms. In so doing, they invent new communities.” (Reid, E. in stuk Thomsen, 1998: p. 1).

Deze gemeenschappen worden in stand gehouden doordat een kerngroep van personen deze gemeenschap als bestaand ervaart of wel zich ‘sterk’ betrokken voelt bij de gemeenschap. De kern houdt de gemeenschap in leven door hun continuerende onderlinge interactiviteit op vaak een bepaalde locatie, zoals een bepaalde internetpagina. Sociale wetenschappers benadrukken dat virtual communities hun bestaan ontlenen uit een sociaal netwerk. Zij vergelijken een weblog of webforum met de rol die koffiehuizen en café’s speelden in de 18de eeuw. Zij plaatsen de huidige virtuele gemeenschappen in de publieke sfeer. Zo schrijft Marianne van den Boomen de digitale sociaal – culturele krachten van het publieke domein op het internet in het artikel “De Digitale derde Plaats, Publiek terrein en community networks” (1999). “Community networks zijn dan ook hard nodig als de hoeders van een min of meer ongeschonden digitaal publiek domein, een publiek domein dat van de gebruikers en organisaties zelf is, en ook alleen maar voor zichzelf bestaat. Inderdaad, vaak ziet dat eruit als pure apolitieke gezelligheid, tot ongenoegen van de hardcore activisten. Maar die digitale derde plaatsen vormen wel de sleutel tot lokale sociaal-culturele gemeenschapsvorming. Ferdinand Tönnies zei het al een eeuw geleden: een Gemeinschaft heeft geen externe bestaans0.grond, ze vindt haar betekenis slechts in zichzelf. ” (http://www.xs4all.nl/~boom/artikel/art_derdeplaats.html).

Het boek “The Great Good Place” (1989) van Ray Oldenburg beschrijft koffiehuizen, café’s en gemeenschappen als derde plaats naast de familie en het werk, waar actuele zaken besproken worden. Deze openbare gelegenheden omvatten het sociale leven en bieden de basis voor een gemeenschap en de verheerlijking van deze gemeenschap. Het bezoeken van deze plaatsen zijn voor het individu een middel tegen stress, vervreemding en eenzaamheid (Oldenburg, 19989: pp.16, 31).

Deze openbare gelegenheden omvatten het sociale leven en bieden de basis voor een gemeenschap en de verheerlijking van deze gemeenschap. “The game is conversation and the third place is it’s home court” (Oldenburg, 19989: p.31)

Als we het hebben over de virtuele gemeenschap bij een weblog dan wordt er vaak gesproken over een Blogossphere. “Intellectual cyberspace’ that bloggers (i.e. those who blog) occupy” (William Quick, 2001) . Het heeft naast de eigenschappen van een virtuele gemeenschap een aantal extra eigenschappen. Blogossphere is opgebouwd uit de woorden ‘blogos’ en ‘sphere’. Blogos is een samenvoeging van blog en logos, logos is het Griekse woord voor rede of logica. Sphere betekend gebied of sfeer. Samengevoegd als blogosphere kan men spreken van “een eigengebied van rede en logica” (Hiler,2002) . “Like any ecosystem, the Blogosphere has a life of its own, one that’s more than the sum of its weblogs. You can’t understand a jungle by studying a single jaguar, and in the same way you can’t understand the Blogosphere by studying a single weblog. Surfing the Blogosphere you can see evolutionary forces play out in real time, as weblogs vie for niche status, establish communities of like-minded sites, and jostle for links to their site.” (Hiler,2002) .

Blogosspheres verschillen met de meeste virtuele gemeenschappen door hun uitgebreide online netwerk waar de deelnemers zich in bewegen en naar refereren. Deze komen tot uitdrukkingen in de links die zij plaatsen op hun weblog en de technieken als RSS, die zij gebruiken om meerdere pagina’s op onderwerp van geplaatste artikelen te volgen. Men spreekt van een weblog als onderdeel van een blogsfeer, als weblog X veelvuldig verwijst naar een aantal andere weblogs, en deze andere weblogs op hun beurt ook veelvuldig verwijzen naar de weblog X.